Hoewel jongeren klimaatverandering vaak beschouwen als een van de grootste problemen van deze tijd, voelen veel van hen zich niet aangesproken door het klimaatnieuws. Angst, machteloosheid en een gevoel van afstand domineren. Maar waarom komt het klimaatverhaal zo moeilijk binnen bij deze generatie? De bevindingen uit het Digital News Report Nederland 2025, en de ervaringen van een bestuurder uit het voortgezet onderwijs werpen nieuw licht op deze kloof.
Big Tech als nieuwsfilter
Volgens het Digital News Report Nederland 2025 zijn voor 60 procent van de jongeren big tech-platforms zoals TikTok, YouTube en Instagram de belangrijkste bron voor online nieuws. In 2018 was dit slecht 47 procent. Deze platforms fungeren volgens het rapport als poortwachters: algoritmes bepalen wat gebruikers te zien krijgen, gestuurd door engagement en emotie in plaats van journalistieke waarde. Daardoor komt klimaatnieuws vaak binnen via schokkende beelden van rampen en crisissituaties, zonder handelingsperspectief of context.
Nieuwsvermoeidheid en machteloosheid
Het effect hiervan is dat veel jongeren zich machteloos voelen tegenover klimaatverandering. Volgens een internationaal onderzoek door Caroline Hickman, gepubliceerd in Lancet Planet Health (2021), maakt 59 procent van de jongeren zich ernstig tot extreem zorgen over klimaatverandering. Meer dan de helft van de jongeren ervaart negatieve emoties zoals verdriet, spanning, boosheid, machteloosheid, hulpeloosheid en schuldgevoel in verband met klimaatverandering. Verder ervaart 75 procent van de jongeren de toekomst als beangstigend. En voor ruim 45 procent beïnvloeden deze gevoelens hun dagelijks functioneren.
Ook in het voortgezet onderwijs wordt dit gevoel van machteloosheid en nieuwsvermoeidheid herkend. Lucien Schoonwater, bestuurder van een scholengemeenschap in Den Bosch, ziet dat leerlingen vaak moeite hebben om inzicht te krijgen in de verschillende perspectieven over een thema zoals klimaatverandering. “Ze zitten op een platform waar het algoritme hun een kant opstuurt. Hun mening is gekleurd en verandert niet meer van kleur.”
In de lessen burgerschap proberen de scholen deze tunnelvisie te verbreken. “Waar we vroeger de kranten van de verschillende zuilen op een thema met elkaar vergeleken en met de leerlingen in gesprek gingen, zetten we nu Instagram, Tiktok en Youtube naast elkaar. Zo proberen we de jongeren te helpen om de verschillende perspectieven te vergelijken, meningen van feiten te onderscheiden en het reflectief vermogen te vergroten.” Toch blijft het volgens Schoonwater moeilijk voor jongeren om binnen de peergroup openlijk van kleur te veranderen.
De weg naar betrokken berichtgeving
Jongeren voelen zich dus overweldigd en machteloos door klimaatnieuws dat via sociale media alleen crisis en rampspoed laat zien, zonder perspectief of handelingsmogelijkheden. Toch is er nog hoop. Jongeren geven zelf aan dat zij behoefte hebben aan oplossingsgericht klimaatnieuws. Ze willen niet alleen nachtmerriescenario’s te zien krijgen, maar ook constructieve en genuanceerde journalistiek. Tegelijkertijd zoeken zij dat nieuws niet actief op, maar verwachten ze dat het hun vindt.
Dit betekent dat er niet alleen een inhoudelijke verandering moet zijn van klimaatnieuws, maar ook een fundamentele verandering in de manier waarop het nieuws wordt verspreid. Nieuwsmedia moeten jongeren bereiken op de plekken waar zij te vinden zijn, sociale media. Dat vraagt om een slimme en toegankelijke manieren om nieuws aan te bieden die passen bij de platformen die jongeren gebruiken.
Als de journalistiek jongeren echt wil bereiken is het dus belangrijk dat zij zich aanpassen aan hun leefwereld en mediagewoontes. Dit betekent dat zij zichtbaar moeten zijn op platforms waar jongeren actief zijn, met verhalen die informeren, aanspreken en aan het denken zetten. Niet meer een eindeloze stroom aan rampen, maar nieuws dat hoopvol is en oplossingen biedt. Alleen zo kunnen wij een generatie die zich machteloos voelt weer betrekken bij het klimaat.
Laat een reactie achter